Türkiye’de ifade özgürlüğüne yönelik baskının öncelikli hedefi gazeteciler ve akademisyenler. Yüzlerce gazeteci ve akademisyen hakkında soruşturma açıldı, birçoğu tutuklandı. Bu site ifade özgürlüğünü kullandığı için soruşturma ve kovuşturmaya uğrayanlar hakkındaki yasal süreci takip etmektedir.
HDP milletvekili ve insan hakları savunucusu Gergerlioğlu hakkındaki karar 2016 tarihli haber linki içeren bir sosyal medya paylaşımına dayanıyor
Halkların Demokratik Partisi (HDP) Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun milletvekilliği 2016 yılında yaptığı bir Twitter paylaşımı nedeniyle açılan davada aldığı 2 yıl 6 aylık hapis cezasının kesinleşmesi gerekçe gösterilerek düşürüldü.
Gergerlioğlu’nun milletvekilliğinin düşürülmesine yönelik karar 17 Mart 2021 tarihinde toplanan TBMM Genel Kurulunda okunarak yürürlüğe girdi. Karar, HDP’li milletvekillerinin protestoları eşliğinde okundu.
Yasama dokunulmazlığı ortadan kaldırılan Gergerlioğlu’nun Yargıtay tarafından onanan 2 yıl 6 aylık cezasının infazı için cezaevine girmesi bekleniyor. Ancak Gergerlioğlu, son günlerde yaptığı açıklamalarda Meclis binasından çıkmayacağını belirtmiş, basında yer alan haberlerde ise HDP’li milletvekillerinin de Gergerlioğlu’na destek olacağı bildirilmişti.
Gergerlioğlu, kararın okunmasının ardından yaptığı paylaşımda kendisine destek olan milletvekilleriyle Genel Kurulda çekilmiş bir fotoğrafı yayınlayarak “TBMM'i terk etmiyoruz.!!! AK Parti MHP Cumhur ittifakı vekilleri meclisten çıktı. Biz çözüm için buradayız, sorunların halledilmesi için meclisi terk etmiyoruz” ifadelerini kullandı.
TBMM'i terk etmiyoruz.!!!
— Ömer Faruk Gergerlioğlu (@gergerliogluof) March 17, 2021
AK Parti MHP Cumhur ittifakı vekilleri meclisten çıktı.
Biz çözüm için buradayız, sorunların halledilmesi için meclisi terk etmiyoruz. pic.twitter.com/HqohbElDM0
Cezanın sebebi bir tweet
Haziran 2018’de Kocaeli’den milletvekili seçilen Gergerlioğlu, kanun hükmünde kararnamelerle ihraç edilen binlerce insanın maruz kaldığı kanunsuz uygulamalar, zorla kaçırma, haksız tutuklamalar, cezaevlerinde çıplak arama gibi pek çok insan hakları sorununu gündeme getirmesiyle biliniyor. Gergerlioğlu hakkında 20 Ağustos 2016 tarihinde paylaştığı bir tweet nedeniyle Kocaeli 2. Ağır Ceza Mahkemesinde bir dava açılmış, mahkeme 21 Şubat 2018’de Gergerlioğlu’nu “terör örgütü propagandası” suçlamasıyla 2 yıl 6 ay hapse mahkûm etmişti.
Cezaya konu tweet T24 haber sitesinde yer alan ve bir PKK açıklamasını konu alan bir haber paylaşımından ibaretti. Halen T24 üzerinden erişilebilen ve hakkında herhangi bir yasal işlem yapılmamış olan haber “PKK: Devler adım atarsa barış bir ayda gelir” başlığını taşıyor. Gergerlioğlu, dava konusu tweetinde haber linkini “Bu çağrı hakkıyla değerlendirilmeli, bu işin sonu yok..!” yorumunu ekleyerek paylaşmıştı.
Bu çağrı hakkıyla değerlendirilmeli, bu işin sonu yok..!
— Ömer Faruk Gergerlioğlu (@gergerliogluof) August 20, 2016
PKK: Devlet adım atarsa barış 1 ayda gelir https://t.co/IEwU3Sxzaa #t24
Dokunulmazlığa rağmen Yargıtay incelemesi
Kocaeli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararından altı ay sonra ise Gergerlioğlu Kocaeli’den HDP milletvekili olarak seçilmiş ve yasama dokunulmazlığı kazanmıştı. Ancak dosyayı inceleyen Yargıtay, Gergerlioğlu’nun ceza aldığı eylemin Anayasa’nın “hak ve özgürlüklerin kötüye kullanılması yasağını” düzenleyen 14. maddesi uyarınca istisnai bir suç olduğunu öne sürerek dosyayı 19 Şubat 2021 tarihinde karara bağladı ve Gergerlioğlu’na verilen 2 yıl 6 aylık cezayı onadı. Yargıtay kararının gerekçesinde, Anayasa Mahkemesinin 2008'deki bir kararında, demokratik yaşam için doğrudan açık ve yakın tehlike oluşturan düşünce açıklamalarının Anayasa'nın 14. maddesi kapsamında "kötüye" kullanma olarak değerlendirilebileceği sonucuna varıldığı ifade edildi. Gerekçede, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin yerleşik içtihatlarında da terör örgütü propagandası suçunun Anayasa'nın 14. maddesi kapsamında hakkın kötüye kullanımı olduğu belirtildi.
Anayasa’nın milletvekilliği dokunulmazlığını düzenleyen 83. maddesi, “ağır cezayı gerektiren suçüstü halini” ve “seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14’üncü maddesindeki durumları” dokunulmazlık hükmünün dışında kalan istisnai durumlar olarak nitelendiriyor.
Anadolu Ajansının haberine göre Yargıtay kararında şu ifadelere yer verildi: "Sanığın, PKK silahlı terör örgütünce yayımlanan bir açıklamanın yer aldığı habere link vermesi, böylece açıklamanın sahiplenilmesi, PKK'nın meşru gösterilmeye çalışılması şeklindeki eyleminin bağlamı ve mahiyeti itibarıyla örgütün siyasi veya sosyal etkinliğini artırmak, sesinin kitlelere duyurulmasını sağlamak, örgütün başa çıkılması imkansız bir güç olduğu ve amacına ulaşabileceği kanaatini toplum üzerinde oluşturmak, halkın örgüte sempatisini artırmak ve aktif desteğini sağlamak amacı taşıdığı belirlenmiştir. Bu hususlar nazara alındığında sanığın savunmasına itibar edilmeyip cezalandırılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir."
AYM başvurusu
Gergerlioğlu Yargıtay kararının ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak ifade özgürlüğü ve siyasi faaliyette bulunma haklarının ihlal edildiğini savundu. Ancak Meclis Başkanı Mustafa Şentop, 15 Mart tarihinde yaptığı bir açıklamada Gergerlioğlu’nun milletvekilliğinin düşürülmesi sürecinde AYM başvurusunun sonucunun beklenmeyeceğini belirtti. "Anayasa'ya göre kesin hüküm bağlayıcıdır ve onun gereği yerine getirilir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun sonucunu beklemek söz konusu değil" diyen Şentop, Gergerlioğlu'nun Anayasa Mahkemesine bir tedbir başvurusu yaptığını ve mahkemenin bunu kabul etmediğini öğrendiğini de belirtti.
İnsan hakları hukukçusu Kerem Altıparmak tarafından düzenlenen bireysel başvuruda, Gergerlioğlu’nun yasama dokunulmazlığını kazanmasına rağmen yargılamaya devam edilmesinin Anayasa’nın yasama dokunulmazlığını düzenleyen 83. maddesine aykırı olduğu belirtildi. Başvuruda ayrıca Gergerlioğlu’nun dava konusu paylaşımında Kürt sorununa barışçıl çözüm çağrısı yaptığı ifade edildi.
Başvuruda, Gergerlioğlu’nun “bir milletvekili ve insan hakları savunucusu olarak, parlamento içinde ve dışında adam kaçırma, çıplak arama, işkence vb. ağır insan hakları ihlallerini dile getirmesi nedeniyle iktidarın hedefi haline geldiği” savunuldu ve hakkındaki ceza kararının “hukukun bütün ilkelerinin yok sayılarak onanmasının siyasi bir amaç taşıdığı açıktır” denildi.