Expression Interrupted

Türkiye’de ifade özgürlüğüne yönelik baskının öncelikli hedefi gazeteciler ve akademisyenler. Yüzlerce gazeteci ve akademisyen hakkında soruşturma açıldı, birçoğu tutuklandı. Bu site ifade özgürlüğünü kullandığı için soruşturma ve kovuşturmaya uğrayanlar hakkındaki yasal süreci takip etmektedir.

"İnsan Hakları Eylem Planı" açıklandı

Dokuz maddeden oluşan eylem planının iki yıllık zaman diliminde uygulanmasının hedeflendiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, planın nihai amacının “sivil anayasa” olduğunu söyledi

 

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve hukuk alanında yapılacak reformları içeren “İnsan Hakları Eylem Planı”, 2 Mart 2021 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklandı.

 

Nihai hedeflerinin “sivil anayasa” olduğunu söyleyen Erdoğan, iki yıllık zaman diliminde uygulanmak üzere hazırlanan planın 11 temel ilke, 9 amaç, 50 hedef ve 393 faaliyeti kapsadığını belirtti.

 

İnsan Hakları Eylem Planı’nın 11 temel ilkesi şöyle sıralandı:

 

1- İnsan, doğuştan sahip olduğu vazgeçilmez haklarıyla yaşar. Devletin temel amaç ve görevi, bu hakları korumak ve geliştirmektir.

2- İnsan onuru, bütün hakların özü olarak hukukun etkin koruması altındadır.

3- Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebepler temelinde hiçbir ayrımcılık söz konusu olmaksızın herkes hukuk önünde eşittir.

4- Kamu hizmetinin herkese eşit, tarafsız ve dürüst biçimde sunulması, bütün yönetsel faaliyetlerin temel özelliğidir.

5- Mevzuat, tereddüt doğurmayacak şekilde açık, net, anlaşılır ve öngörülebilir kurallar içerir, kamu otoriteleri bu kuralları hukuk güvenliği ilkesinden ödün vermeden hayata geçirir.

6- Sözleşme özgürlüğüne, hukuki güvenlik ilkesi ve kazanılmış hakların korunması prensibine aykırı olarak hiçbir şekilde müdahale edilemez.

7- Devlet, girişim ve çalışma hürriyetini rekabete dayalı serbest piyasa kuralları ile sosyal devlet ilkesi çerçevesinde korur ve geliştirir.

8- Adli ve idari işleyiş; masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkelerini koruyan, gözeten ve güçlendiren bir yaklaşımı merkezine alır.

9- Hiç kimse, eleştirisi veya düşünce açıklaması nedeniyle özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.

10- Bağımsız ve tarafsız yargı ile korunan hukuk devleti, hak ve özgürlükler ile adaletin teminatı olarak her alanda tahkim edilir.

11- Haklarının ihlal edildiğini iddia eden herkes, etkili kanun yollarına zahmetsiz şekilde erişebilmelidir. Adalete erişim, hak ve özgürlüklere saygının merkezindedir.

 

Planın 9 amacı ise şöyle sıralandı:

 

1- Daha güçlü bir insan hakları koruma sistemi.

2- Yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi.

3- Hukuki öngörülebilirlik ve şeffaflık.

4- İfade, örgütlenme ve din özgürlüklerinin korunması ve geliştirilmesi.

5- Kişi özgürlüğü ve güvenliğinin güçlendirilmesi.

6- Kişinin maddi ve manevi bütünlüğü ile özel hayatının güvence altına alınması.

7- Mülkiyet hakkının daha etkin korunması.

8- Kırılgan kesimlerin korunması ve toplumsal refahın güçlendirilmesi.

9- İnsan hakları konusunda üst düzey idari ve toplumsal farkındalık.

 

“Daha güçlü bir insan hakları koruma sistemi”

 

Planın ilk amacının “daha güçlü bir insan hakları koruma sistemi” olduğunu söyleyen Erdoğan, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru sisteminin etkinliğinin artırılacağını ve bağımsız bir Ceza İnfaz Kurumları İnsan Hakları İzleme Komisyonu kurulacağını belirtti.

 

“Yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi” başlığı altında atılacak adımlar arasında ise hâkim ve savcılara coğrafi teminat sağlanması, terfi ve teftiş mekanizmasının objektif performans kriterleri çerçevesinde yeniden yapılandırılması, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) denetim alanının genişletilmesi ve istinaf dairelerine bozma yetkisi verilmesi, ve istinaf yargılaması ve adli tıp raporları için de hedef süre uygulamasının getirilmesi ile idari yargıda gerekçeli kararın 30 gün içinde yazılmasının zorunlu kılınması gibi adımlar yer aldı.

 

“Hukuki öngörülebilirlik ve şeffaflık” başlığı altında ise idareye yapılan başvurularda idarenin cevap verme süresinin 60 günden 30 güne indirilmesi, tüm ilk derece ve istinaf mahkemesi kararlarının kişisel verileri koruma ilkesine uygun şekilde kamuoyunun erişimine açılması ve ihtisas mahkemelerinin kurulması öne çıkan adımlar arasında yer aldı.

 

“İfade, örgütlenme ve din özgürlüklerinin korunması ve geliştirilmesi” başlığı altında dikkat çeken adımlar ise şunlar oldu:

 

• Mevzuat ve uygulama, ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının en geniş şekilde teminat altına alınması doğrultusunda gözden geçirilecek.

 

• Basın, yayın ve internet yoluyla işlenen suçlarda, muhakeme şartı olan süreler, ifade özgürlüğünü güçlendirmek amacıyla yeniden ele alınacak.

 

• Gazetecilerin mesleki faaliyetlerinin kolaylaştırılmasına yönelik tedbirler geliştirilecek.

 

“Kişi özgürlüğü ve güvenliğinin güçlendirilmesi”

 

“Tutuklamanın bir koruma tedbiri olduğu, istisnai olarak başvurulması gerektiği yönünde mevzuatta önemli değişiklikler yaptık” diyen Erdoğan, bu başlıkta yapılacak düzenlemeleri şöyle sıraladı:

 

• Katalog suçların kapsamını daraltılacak, “somut delile dayanma şartı” getirilerek, tutuklamanın istisnai bir koruma tedbiri olduğuna ilişkin ilke güçlendirilecek.

 

• Sulh ceza hâkimliklerinin tutuklama ve diğer koruma tedbirlerine ilişkin kararlarına karşı dikey itiraz usulü getirilecek.

 

• Sadece ifade vermek için mesai saati dışında yakalayıp gözaltına alma, otelde gecenin bir yarısı bulup gözaltına alma gibi uygulamalara son verilecek.

 

• Şikâyete bağlı suçlarda açıklamalı davetiye tebliğine rağmen mazeretsiz olarak duruşmaya gelinmemesi halinde, davanın düşürülmesine ilişkin değişiklik yapılacak.

 

Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan diğer satırbaşları ise şöyle:

 

• İşkence iddialarıyla ilgili disiplin soruşturmalarında zaman aşımı kaldırılacak.

 

• Olay yeri inceleme, adli arama ve fiziki el koyma işlemlerinin dijital olarak kayıt altına alınması zorunluluğu getirilecek.

 

• Çocukların dijital riskler, siber zorbalık ve internet bağımlılığından korunmasına yönelik çalışmalar en üst seviyeye çıkarılacak.

 

• Kolluk görevlilerinin eğitim faaliyetlerinde, temel insan hakları konularına daha etkin şekilde yer verilecek.

 

• Hızlı ve doğru bilgilendirme için adliyelerdeki basın sözcülüğü daha etkin hale getirilecek.

 

• İnsan hakları bilincinin küçük yaşlardan itibaren yerleşmesi amacıyla, ilk ve orta öğretimde bu konuları içeren ders programları geliştirilecek.

Yukarı