Türkiye’de ifade özgürlüğüne yönelik baskının öncelikli hedefi gazeteciler ve akademisyenler. Yüzlerce gazeteci ve akademisyen hakkında soruşturma açıldı, birçoğu tutuklandı. Bu site ifade özgürlüğünü kullandığı için soruşturma ve kovuşturmaya uğrayanlar hakkındaki yasal süreci takip etmektedir.
Adana Bunu Konuşuyor haber platformunun sahibi Besime Yardım yaşadığı olayla ilgili Hakimler ve Savcılar Kuruluna şikayette bulundu
CANAN COŞKUN
On beş yıldır gazetecilik yapan Besime Yardım, Çukurova Metropol gazetesinin yazı işleri sorumlusu. Ayrıca Instagram’daki Adana Bunu Konuşuyor hesabından yerel haberler paylaşıyor. Gözaltına alınmasına neden olan paylaşım, 12 Mayıs’ta İhlas Haber Ajansı ve Anadolu Ajansı’nın abonelerine servis ettiği bir haberi dayanak alarak oluşturulan bir gönderiydi. Gönderide yazan haberin metni şöyleydi:
“Adana İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri, yasadışı silah ticaretine yönelik yürüttükleri teknik ve fiziki takip çalışmaları sonucunda, Adana merkezli 23 ilde eş zamanlı operasyon düzenledi. Operasyonda toplam 94 kişi gözaltına alındı.
"Emniyet birimlerinin yaptığı çalışmalarda, bazı silahların yurt dışından yasadışı yollarla Türkiye’ye sokulduğu ve organize suç örgütlerine satılmak üzere hazırlandığı tespit edildi. Operasyonda 1 adet M4 piyade tüfeği, 7 ruhsatsız av tüfeği, 22 ruhsatsız tabanca ve 2 bin 217 mermi ele geçirildi.
"Gözaltına alınan şüpheliler, ifadelerinin ardından adli makamlara sevk edildi. Bu aşamada 21 kişi tutuklanırken, 13 kişi adli kontrol şartıyla, 60 kişi ise doğrudan serbest bırakıldı.
"Operasyonun emniyet ayağında kapsamlı bir hazırlık ve uygulama dikkat çekerken, yargı sürecinde tutuklama ve serbest bırakma kararları arasındaki oran, farklı değerlendirmelere neden oldu. Farklı illerden kişilerin karıştığı operasyona ilişkin soruşturma, emniyet ve adli makamların olaylara gösterdikleri yaklaşımın birbirinden nasıl da farklı olduğunu gözler önüne serdi.”
Gazeteci Yardım, İhlas Haber Ajansı ve Anadolu Ajansı’nın 12 Mayıs’ta abonelerine servis ettiği haberi paylaşmış, sonuç kısmında da emniyet ve adli makamların operasyona yaklaşımıyla ilgili farklılıkların olduğunu dile getirmişti.
Besime Yardım, haber metni için emniyetin operasyonla ilgili servis ettiği bir fotoğrafı kullandı. Fotoğrafın üzerinde “Yasa Dışı Silah Ticareti Nedeniyle Gözaltına Alınan 94 Kişiden 73’ü Serbest Bırakıldı” yazıyor, “Sorun Kollukta mı, Adliyede mi?” diye soruyordu. Bu gönderi daha sonra silindi.
Besime Yardım, bu gönderiyi paylaştıktan bir gün sonra 13 Mayıs’ta emniyetten arandı ve ifade vermeye çağrıldı. 14 Mayıs sabah saatlerinde avukatıyla birlikte ifade vermek üzere güvenlik şubesindeydi. Yardım hakkında “dezenformasyon yasası” olarak da bilinen “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” (TCK 217/A) suçlaması yöneltilmişti.
Expression Interrupted’a konuşan Yardım, ifadesinde bu operasyonu İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın da X hesabında paylaştığını hatırlatarak, paylaştığı haber metnini İhlas Haber Ajansı’nın abonelerine servis ettiğini söyledi. Yardım, “Sadece soru sordum. Kamu yararını önceleme ve kamuyu denetleme görevi taşıyan bir gazeteci olarak gözaltına alınan ve tutuklanan kişilerin sayıları arasında çok yüksek bir fark gördüğüm için soru sordum’ dedi. Yardım, şöyle devam etti:
“İfadem tamamlandıktan sonra avukatım sigara içmek istedi. Benim de onunla gidebileceğimi, ifademle ilgili evrak işlerinin devam ettiği söylendi. Evrak işinin tamamlanmasını beklemek için avukatımla terasa çıktık. Biraz sonra ifademi alan polis geldi ve avukatımla birlikte onun peşinden koridora geçtik. Orada bana savcının ‘Haberi kaldırırsanız hiçbir işlem yapmayacağız’ dediğini aktardı. Ben de mesleğimin pazarlık konusu olmadığını, ne gerekiyorsa onu yapmalarını söyledim. Polis memuru tekrar bana döndü ve ‘Bunu ben söylemiyorum. Savcı bey söylüyor’ dedi. ‘Ben de savcı beye söylüyorum o halde. Gereken neyse onu yapın’ diye karşılık verdim. Sonra gözaltı işlemlerini başlattılar. Üstüm arandı. Ardından adli muayeneye götürüldüm.”
Yardım, adli muayene için götürüldüğü yerdeki polis memurlarının da yaşananlar karşısında şaşkın olduğunu kaydetti. Sabah gittiği emniyetten saat 11’e doğru adliyeye götürüldüğünü söyleyen Yardım, saat 15:00’e kadar polis nezaretinde adliyenin önünde bekletildi. Daha sonra savcının ifade almasını beklerken doğrudan Sulh Ceza Hakimliğine sevk edildi. Savcı, talimatına uymadığı gerekçesiyle Yardım hakkında Adana Müracaat ve Suçüstü Bürosu tarafından soruşturma başlatmış, gazetecinin adli kontrol altına alınmasını talep etmişti.
Adana 2. Sulh Ceza Hakimliğ’ndeki sorgunun tamamlanmasından sonra hakim, Yardım’ın üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller bulunduğunu iddia etti ve Yardım’ın her ayın 15’inde emniyete imza vermesi şartıyla serbest kalmasına karar verdi.
Instagram habere erişimi engelledi
Instagram, bütün bunlar olup bittikten sonra soruşturmaya konu edilen gönderiye erişimi engelledi. Gerekçede, “yasal bir talep” olduğundan bahsedildi. Gazeteci Yardım, “Haber kaldırıldı ama tüm ulusal medyada aynı haber duruyor. Sadece benim sayfamdan kaldırıldı, çünkü soru var üzerinde. Bu da, net bir şekilde soru sorduğum için bunların yapıldığını gösteriyor” diyor.
Besime Yardım, ifadeye çağrılmasıyla başlayıp emniyette gözaltına alınmasıyla devam eden ve nihayetinde adli kontrol şartıyla tamamlanan yargısal süreci Hakimler ve Savcılar Kuruluna şikâyet etti. Gazeteci ayrıca, savcının haberin kaldırılmasını istediği iddiasının tespit edilebilmesi için kamera kayıtlarının da incelenmesini talep etti.
Emniyet ve savcılık arasındaki anlaşmazlık
Gazeteci Yardım, soru sorduğu operasyonla ilgili, öncelikle Adana Adliyesinde yaptıklarıyla uzun zaman gündemde yer tutan hakim Gül Altınok’u hatırlattı. Yardım’ın verdiği bilgiye göre, meslekten ihraç edilen Altınok’un eşi Salih Altınok, Adana Valiliğinde hukuktan sorumlu vali yardımcısı olarak çalışıyor. “Şu anda burada böyle bir sistem var” diyen Yardım, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu dosyayla ilgili bir problem olduğundan ve dosyanın kapatılmaya çalışıldığından şüpheleniyorum. Emniyetin servis ettiği videolar vardı. 94 kişiyi evlerini basarak çoluğun çocuğun önünde gözaltına alıyorlar. Yani bütün kamu kaynakları kullanılıyor 94 kişinin tutuklanması için. Sonra adliyeden bırakılıyorlar. Ben de ‘Bu insanlar suçsuzsa kamu kaynakları neden boşa kullanılıyor’ diye sordum.
“Bu operasyonu yapan Seyhan İlçe Emniyet Müdürlüğündeki memurlarla görüşme şansım da oldu. Onlar da bu operasyona yönelik üç aydır teknik takip sürdürdüklerini söylüyor. Beni gözaltına aldıran savcının, onlara karşı da ‘çok çalışmaları’ sebebiyle tavırlı olduğunu anlattılar. ‘Ne gerek var toplayıp toplayıp adamları buraya getiriyorsunuz’ diye cümleler kuruyormuş polislere.”
“Interpol arıyor, biz aramıyoruz”
Gazeteci Yardım, araştırdığı ve haberini yaptığı başka olaylardan da bahsediyor. Anlattıkları bir yandan yerel gazeteciliğin önemini bir kez daha gözler önüne sererken, diğer taraftan gazetecilerin suç şebekelerinin radarına nasıl kolaylıkla girdiğini gösteriyor. Yardım, şöyle devam ediyor:
“Bundan 3-4 gün önce de Halil Falyalı'yla ilgili haberler yapmıştım. Adanalı eski bakan Ömer Çelik'in de konunun içinde olduğu, gazeteci Ayşemden Akın’ın haberindeki iddialarla ilgili haberler yapmıştım.
“Yine kısa bir süre önce Florida savcısı, Amerika’nın Florida eyaletindeki bir şebekenin 150 bin çocuğun pornosunu sattığını, şebekenin Interpol tarafından aranan elebaşının da Adana’da olduğunu duyurmuştu. Bunun da haberini yaptım. Yarım saat sonra bahsi geçen elebaşı beni aradı ve ‘Serbestim, beni kimse aramıyor’ dedi. Haberi kaldırmamı istedi. Ben de emniyeti arayıp bilgi verdim. Beni aradığı telefon numarasını söyledim. Polisler, ‘Bu numaralar bizde var. Adresin de nerede olduğunu biliyoruz zaten' dedi. Aynı gün bu kişi gözaltına alındı. Sonra da serbest bırakıldı. Interpol arıyor ama biz aramıyoruz.”
Gazeteci Besime Yardım, susturulmaya çalışıldığı, bunun için de yargının baskı aracı olarak kullanıldığını düşünüyor. Yardım’ın maruz kaldığı yargı süreci, yerel gazeteciliğin kamusal görevini yerine getirdiği anda nasıl hedefe konduğunu gösteriyor. Soru sormak suçlama konusu, habercilik ise adli kontrolle bastırılmaya çalışılıyor. Yazıyı ChatGPT’nin önerdiği başlıkla bitiriyorum: “Adana’da sorular adli kontrolde, şebekeler serbest.”